Hệ thống dạy ngôn ngữ cho phụ huynh có trẻ chậm nói , tự kỷ

Hướng dẫn một số phương pháp dạy trẻ tự kỷ tại nhà

Trẻ mắc bệnh này sẽ gặp những khó khăn trong giao tiếp và luôn có những hành vi lặp lại... Nguyên nhân gây bệnh hiện vẫn đang được bàn luận. Tuy nhiên, người ta nghĩ tới một số yếu tố phối hợp như di truyền, chấn thương thể chất, tâm lý, thần kinh... Điều trị trẻ mắc bệnh tự kỷ không những đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ từ một ê- kíp liên ngành như tâm thần, thần kinh, nhi khoa, vật lý trị liệu, tâm lý, giáo dục thông thường, giáo dục chuyên biệt... mà rất cần sự hợp tác giữa phụ huynh với cán bộ chuyên ngành đó.

Trẻ mắc bệnh rối loạn phổ tự kỷ sẽ có những biểu hiện khác thường như gọi không quay lại, không nhìn thẳng vào mắt người đối diện, không đòi hỏi ẵm bồng, trẻ hầu như rất ngoan và thường chơi một mình, chậm nói hay không nói (trong khi kết quả khám tai mũi họng bình thường) cùng với những hành vi kỳ lạ khác.

Hướng dẫn một số phương pháp dạy trẻ tự kỷ tại nhà

Theo tài liệu dịch của Chi hội Tâm lý Giáo dục măng non TPHCM, khi đã qua giai đoạn nhũ nhi (qua 1 tuổi), trẻ tự kỷ có thể biết đi và bắt đầu biểu hiện các kiểu hành vi tự kỷ. Trẻ thường được chẩn đoán bệnh ở thời điểm này. Khi ấy, các bậc phụ huynh phải biết cách đối phó, phương pháp dạy trẻ rối loạn phổ tự kỷ với một số tình huống như:

- Những trẻ rối loạn phổ tự kỷ còn nhỏ thường nổi cáu vì chúng không có ngôn từ để nói ra những điều chúng muốn. Lúc này, phương pháp tốt nhất là người lớn nên giả lơ, đợi khi trẻ ngưng nổi cáu mới chú ý đến trẻ và ngợi khen trẻ thật nhiều.

- Trẻ rối loạn phổ tự kỷ thường không thể chơi một cách sáng tạo mà chúng chỉ bận rộn với việc xem các thuộc tính đơn giản của những sự vật xung quanh. Chúng chỉ biết công dụng của giấy (bao gồm cả sách, cả giấy dán tường) là để xé và vật cứng là để gây tiếng động bằng cách ném xuống sàn nhà... Mọi trẻ em đều phải trải qua một giai đoạn “chơi bừa bãi” và đôi khi người lớn cần phải thu xếp cho trẻ chơi những trò ấy. Qua thời gian đó, cần dạy cho trẻ biết chúng không được làm hỏng đồ đạc của người khác, nhưng chúng cũng có những món đồ của riêng mình. Có thể dạy trẻ về vật sở hữu theo một thể thức đơn giản như “cái này của ba”, “cái này của mẹ”. Dần dần, trẻ sẽ có nhận thức rằng không được đụng đến những đồ vật đã được gọi tên theo cách này.

- Trẻ rối loạn phổ tự kỷ thường khư khư giữ lấy những thông lệ mà chúng tự lập ra. Có những gia đình không thể mời khách đến dùng bữa vì đứa bé luôn la hét nếu việc sắp xếp chỗ ngồi trong bàn ăn bị thay đổi theo bất kỳ kiểu nào. Phương pháp dạy trẻ tự kỷ là các bậc cha mẹ cần phải sắp xếp cho cuộc sống của trẻ có sự trật tự và khuôn phép. Khi còn nhỏ, trẻ cần có những vật riêng như ghế, chén, chỗ ngồi riêng, đồ chơi riêng. Tuy nhiên, cần phải dứt khoát không cho trẻ tiếp tục những thông lệ không hợp lý.

- Một số trẻ rối loạn phổ tự kỷ luôn cảm thấy căng thẳng, lo sợ và hầu hết đều thỉnh thoảng phát sinh nỗi sợ về các vật vô hại. Hành vi sợ có thể bắt đầu xuất hiện do sợ hãi nhưng dần dần thành thói quen. Để thay đổi hành vi, có thể cho trẻ tiếp xúc dần dần với tình huống gây sợ hãi...

Lâu nay nhiều bậc cha mẹ có con mắc bệnh tự kỷ đã đưa trẻ đến điều trị ở nhiều bệnh viện trong nước cũng như ở nước ngoài nhưng kết quả điều trị không được như mong muốn. Vì thế, họ cảm thấy thật nặng nề và mất phương hướng. Do chưa xác định được nguyên nhân gây bệnh tự kỷ nên việc điều trị còn hạn chế. Tuy vậy, nếu các bậc phụ huynh biết cách chăm sóc trẻ, có phương pháp dạy trẻ tự kỷ đúng cách và cùng phối hợp với các cán bộ chuyên ngành sẽ giúp trẻ có cuộc sống không lệ thuộc vào sự chăm sóc của người khác.

Đa số những phương pháp dạy trẻ tự kỷ hiện nay có tác dụng giúp trẻ nâng cao khả năng nhận thức nhưng trẻ vẫn không biết cách giải quyết các vấn đề phức tạp của cuộc sống.

Trẻ có thể có kiến thức tốt nhưng không biết cách áp dụng một cách linh hoạt trong những hoàn cảnh thực. Trẻ cũng có những khó khăn trong giao tiếp năng động vì vậy nhiều trẻ sẽ thu mình không thích tham gia vào các tương tác xã hội. Rõ ràng, điều này sẽ là thách thức lớn cho trẻ khi đi học, khi kết bạn và trở thành một đứa trẻ "bình thường" trong cộng đồng.

Dạy trẻ tự kỷ học ngôn ngữ đúng cách là những kinh nghiệm cha mẹ cần biết.

Để giúp trẻ tự kỷ học được ngôn ngữ thì cha mẹ trẻ cần học cách nghe, nhìn mặt đối mặt, bắt chước tạo ra âm thanh, dạy các từ có ý nghĩa gắn với tình huống… để từng bước giúp trẻ tự kỷ giao tiếp.

1. Dạy trẻ tự kỷ học cách nghe

- Sử dụng phòng yên tĩnh, giảm các tác động môi trường.
- Dùng các dấu hiệu gia tăng sự chú ý của trẻ như chạm vào tai để nghe, chạm vào má để nhìn.
- Sử dụng tên trẻ để mở đầu, ví dụ “An nghe nào”.
- Cho trẻ nghe các âm thanh, cường độ khác nhau.
- Dùng âm nhạc và các tác động để tương tác với trẻ.
- Giúp trẻ ngồi yên, nghe, nhìn trong khoảng thời gian ngắn có thể bằng cách sử dụng đồ chơi, trò chơi trẻ thích.
- Sử dụng băng đĩa nhạc kích thích âm thanh nơi trẻ.
- Cho trẻ nghe tiếng kêu các con vật, khuyến khích trẻ bắt chước.

2.Dạy trẻ tự kỷ nhìn mặt đối mặt

- Ngồi ngang tầm.
- Đồ chơi có màu sắc hấp dẫn, hoặc chơi thổi bóng kích thích trẻ nhìn, sờ.
- Tạo sự khác biệt cho trẻ chú ý như đội mũ chú hề, mỉm cười với trẻ khi trẻ nhìn.
- Chơi ú òa, chơi đuổi bắt khuyến khích trẻ nhìn.
- Cần vỗ nhẹ vào trẻ để thu hút sự chú ý của trẻ.
- Nếu trẻ đang nhìn vật gì đó ta đưa ngang tầm trẻ để thu hút trẻ nhìn.

3. Dạy trẻ tự kỷ thu hút sự chú ý

- Hãy làm cho trẻ thích thú và hưởng ứng sự thích thú của trẻ.
- Chỉ cho trẻ những vật đặc biệt, nói về những gì bạn đang nói tới.
- Giúp trẻ hiểu cử chỉ, hành động.
- Hãy chia sẻ với trẻ. Khi trẻ có món đồ chơi muốn khoe với bạn thì cầm lấy đồ vật đó và nói: “Ồ, máy bay đẹp quá” trước khi trả lại trẻ.

4. Bắt chước tạo ra các âm thanh

- Hãy sử dụng đồ chơi phát ra âm thanh hoặc ta có thể tạo ra âm được để chơi với trẻ, khuyến khích trẻ bắt chước thốt ra âm thanh.
- Tập vận động môi bằng các trò chơi như phun mưa, xe chạy.
- Để khuyến khích trẻ sử dụng giọng nói, hãy sử dụng các trò chơi hành động, âm thanh như con vẹt biết nói.
- Hãy hát thường xuyên, có dừng lại chờ trẻ đệm từ vào – đây là phương pháp điều trị ngôn ngữ cho trẻ.
- Hãy sử dụng giọng nói linh hoạt: cao thấp, mạnh mẽ, êm ái, kích thích trẻ.

5. Thể hiện bằng mọi cách

- Bắt đầu trò chơi với tính chất lời nói thân thiện và nụ cười.
- Biểu hiện vui thích hay giận của bạn phù hợp giọng nói.
- Cùng nhìn vào sách tranh.
- Cùng nhìn vào gương.

6. Hiểu ngôn ngữ

- Ghi nhận những tình huống nào trẻ có phản ứng được khi nghe nói, ví dụ “mẹ về”, trẻ quay đầu lại thì lần sau hãy nói như vậy.
- Trò chơi có lời.
- Hát có động tác minh họa.
- Cung cấp từ đúng tình huống, lặp đi lặp lại nhiều lần.

7. Sử dụng từ ngữ nhiều hơn

- Khi trẻ gọi tên đồ vật hãy phản ứng như trẻ đang nói với bạn, ví dụ trẻ nói “bay”, bạn nói “đúng máy bay màu đỏ”.
- Chơi trò đưa – lấy.
- Tập xin – cho.
- Khuyến khích trẻ nói từ thay vì dấu hiệu.
- Bắt đầu nói với một số hành động quen thuộc.

8. Dạy trẻ tự kỷ các từ có ý nghĩa gắn với tình huống

- Bắt đầu từ những gì trẻ quan tâm.
- Tận dụng những tình huống trong ngày.
- Lặp lại từ đúng khi trẻ chưa nói đúng.
- Nói “không” khi không muốn.
- Biết cách yêu cầu và đặt câu hỏi.

9. Sử dụng nhiều hơn một từ

- Cùng chung phản ứng với trẻ. Trẻ nói “nước”, bạn nói “uống nước”.
- Khuyến khích trẻ nói.
- Các từ chỉ hành động.

10. Thêm công cụ hỗ trợ kèm lời nói

- Sử dụng hệ thống giao tiếp bằng hình ảnh kèm chữ viết PECS.
- Học từ, câu.
- Thời khóa biểu.
- Câu chuyện xã hội.

Tăng cường sử dụng hệ thống giao tiếp bằng hình ảnh.

- Hãy đến với chúng tôi để tìm được giải pháp tốt nhất cho con bạn.
- Hoctructuyen sẽ giúp con bạn.
- Phản ứng với các yêu cầu cử chỉ đơn giản
- Phản ứng với các hướng dẫn liên quan đến từ chỉ hành động
- Chọn lựa giữa các khả năng vật và tranh
- Phản ứng với các hướng dẫn liên quan đến những từ chỉ thuộc tính
- Phản ứng với các hướng dẫn liên quan đến những từ chỉ vị trí
- Phản ứng với các đặc điểm ngữ pháp
- Hình thành và phát triển câu.

Hotline: 0942 005 669